میانرشتگی:
تاریخچه، نظریه و عمل
جولی تامپسون کلاین
ترجمه:
منصور متين
انتشارات سپهر اندیشه، 1393، 352 صفحه
براي آشنايي اجمالي كلي (اينجا كليك كنيد)
برای تهيه نسخه الكترونيك کتاب
اینجا کلیک کنید
در نیم قرن اخیر روششناسی تحقیقات علمی دچار دگرگونی شده است. اکنون دانشمندان روشهای ترکیبی را بر روش تجزیهای و تصورات غیرخطی از واقعیات را بر تصورات خطی ترجیح میدهند. از مشخصات این تحول اهتمام به کارهای تیمی و تحقیقات چندرشتهای، مطالعات جامع و «نگرش میانرشتهای» است. به تبع آن، نظام آموزشی در سراسر دنیا نیز تغییراتی چشمگیر به خود دیده است. اکنون بخش مهمی از نوشتهجات و مقالات علمی شامل تحلیلهایی در بارۀ ضرورت توجه به ارتباطات بین رشتهها، ضرورت آموزش و یادگیری در راستای فهم کلگرایانه، بازنگری برنامههای آموزشی، تدارک تکنولوژیهای آموزشی نوین و غیره است. خوشبختانه در کشور ما نیز مراکز متولی امور آموزش و پژوهش به این جریان توجه نشان دادهاند. بدیهی است که ما هم نیازمند منابعی برای آشنایی با تاریخچه، مبانی نظری، الگوها و سرمشقهایی از این گونه مطالعات هستیم. تحقیق، تألیف و ترجمههای هرچه بیشتر در این زمینه، موجب شکلگیری روند بومیسازی این رویکردها بر مبانی و بنیانهای نظری محکمتری خواهد بود.
کتاب حاضر در زمرۀ مهمترین آثار از ادبیات مربوطۀ رویکرد میانرشتهای است که محتوای آن با نگاهی به وضعیت این رویکرد در دهۀ 90 میلادی تنظیم شده است. در آن زمان، این جریان علمی هنوز در کشورهای توسعهیافته در حال تکمیل و گسترش بود. از این لحاظ، ضمن آنکه مطالب آن در اشاره به دیدگاهها، برنامهها و محققان پیشرو در این حوزه از جامعیت کافی برخوردار است، متناسب با وضعیت کنونی مطالعات میانرشتهای در کشور ما بوده و - به زعم مترجم - برای متولیان مراکز تحقیقی و آموزشی و سایر کسانی که دغدغۀ پیشرفت نهادهای علمی و آموزشی دارند، قابلیت استفاده دارد. همچنین، در مباحث نظری آن نکات قابل تأملی هست که برای گروهها و افرادی که فارغ از تکلیف و اجبارهای دانشجویی یا دغدغههای ارتقای شغلی به فهم مبانی «میانرشتگی» علاقهمندند، مفید خواهد بود.
البته، در ورای اینها دلیل مهمتری نیز برای مطالعۀ کتاب وجود دارد. ماجرا از این قرار است که گفتمان میانرشتگی در کلیت خود موجب صفبندی دوگانهای از محققان و صاحبنظران این حوزه شده است. گروهی که علایق ذهنیتگرایانهتری دارند، میانرشتگی را در راستای اهداف بلندی مانند تحول در دانش و آگاهی بشری دیدهاند. این دسته با عنوان کلیتگرایان یا تعمیمگرایان (generalists) شهرت دارند. گروهی دیگری که تمایلات عینیتگرایانه در ایشان بیشتر است، میانرشتگی را ابزاری در راستای حل مشکلات روزمرۀ اجتماعات بشری تلقی میکنند. این دسته که همچنان به روشمندی تجربی و اثباتی مقید میمانند بیشتر در جزئیات فرآیندهای ترکیب و تلفیق توجه نشان میدهند. از این بابت، به تلفیقگرایان (integrationists) شهرت دارند.
نگارنده، در کتاب «تفکر میانرشتهای» و همچنین در کتاب «پیچیدگی و میانرشتگی» چنین تقابلی را تا اندازهای توضیح دادهام. اما با انتشار کتاب میانرشتگی نوشتۀ جو مورن (ترجمۀ داود حاتمی، 1388) که دیدگاههایش صبغۀ تعمیمگرایانه دارد، مرور مبانی نظری این رویکرد از منظر جولی کلاین (به عنوان یک تلفیقگرا) نیز میتواند به مراتب مثمرثمرتر باشد. چراکه علاقهمندان را با ابعاد دیگری از گفتمان میانرشتهای آشنا میسازد.
نویسندۀ کتاب، خانم جولی تامپسون کلاین، استاد دانشگاه دولتی وِین (Wayne) ایالات متحده آمریکا در حوزۀ علوم انسانی و با گرایش مطالعات میانرشتهای است. وی پژوهشگری نامآشنا و دارای تألیفات فراوان در زمینۀ مطالعات میانرشتهای است که ضمن سخنرانی در کنفرانسهای معتبر بینالمللی و مشاوره برای برنامههای مختلف آموزشی در سراسر دنیا، سالها ریاست مشهورترین انجمن میانرشتهای دنیا یعنی انجمن مطالعات تلفیقی (AIS) در ایالات متحده را بر عهده داشته و مدتی سردبیر مجلۀ معروف این انجمن بوده است. تقریباً کمتر مقالۀ میانرشتهای وجود دارد که از ارجاع به آثار خانم کلاین بینیاز یا نسبت به نظرات او بیاعتنا باشد.
اما در خصوص نحوۀ ترجمۀ کتاب هم توضیحاتی لازم است. اولین نکته با نوظهور بودن مباحث میانرشتهای ارتباط دارد. به لحاظ اینکه گفتمان پژوهشهای ترکیبی و میانرشتهپژوهی حتی در سطح جهانی هم هنوز در اوایل راه است، ادبیات و ترمینولوژی آن چندان تثبیت نگردیده و به صورت کلاسیک درنیامده است. پیداست که هنگام ترجمۀ اصطلاحات آن هم مترجم با مشکل مضاعف رو بهرو است. اصطلاح interdisciplinarity را اساساً میتوان به «میانرشتهگری»، «میانرشتهکاوی» یا «میانرشتهپژوهی» ترجمه کرد. لیکن، از آنجا که به قرینۀ این اصطلاح مشتقات دیگری مانند disciplinarity و multidisciplinarityو transdisciplinarity و غیره هم ساخته شده است، لزوم هماهنگی در معادلسازی بیشتر احساس میشود. در معدود آثار ترجمه شدۀ اخیر، مترجمان به جای (interdisciplinarity) معادل «میانرشتگی» را به کار بردهاند. این واژه، علیرغم عدم وفاداری کامل به معنای ضمنی اصطلاح انگلیسی مزبور، در تمایز اصطلاحات وضع شدۀ این رویکرد علمی مفید است. زیرا به قرینۀ آن «بینارشتگی» و «چندرشتگی» و «فرارشتگی» نیز قابل استفاده است، و این خود مانع پیچیدهسازی وزن و قافیه عبارات وصفی در جملات طولانی خواهد شد.
به هر حال، شاید برخی از اهل علم دغدغههای زبانشناختی را کماهمیت ببینند، و برای ایشان این توضیحات نوعی اطالۀ کلام به نظر آید. اما نباید غافل بود که در فرآیند اخذ و انتقال و بومیسازی علم، بخش مهمی از عوامل کُند شدن روند یا حتی دیرفهمی مبانی نظری در کار ترجمه نهفته است. بیدلیل نیست که امروزه در سراسر دنیا «مطالعات ترجمه» نیز خود یک حوزۀ تحقیق با اهمیت شده است. از این نظر، دوگانگی بین اصطلاحات – مثلاً مطالعات جامع یا مطالعات تلفیقی – در متونی که قرار است سنگ بنای گسترش رویکرد جدید و تفهیم آن به محققان جوان باشند، نباید سرسری گرفته شود.
================================
فهرست مطالب
توضیحات مترجم............................................................................... 5
تقدیر و تشکر.............................................................................. 9
مقدمه ............................................................................................ 11
بخش اول: تعاریف میانرشتگی ...................................................... 19
1. تکامل پدیدۀ میانرشتگی......................................................... 21
2. مجمعالجزایر میانرشتهای........................................................ 57
3. مصطلحات میانرشتگی........................................................... 83
بخش دوم: یکرشتگی/ میانرشتگی............................................... 113
4. معانی و بیان میانرشتهای...................................................... 115
5. روش وامگیری....................................................................... 129
6. نقد مرزبندیها...................................................................... 147
7. تناقض رشتهای..................................................................... 163
بخش سوم: وضعیت موجود............................................................. 189
8. IDR: پژوهش مسئله-محور...................................................... 191
9. مراقبتهای درمانی میانرشتهای.............................................. 223
10.IDS: آموزش میانرشتهای...................................................... 251
جمعبندی: هستۀ تلفیق دهنده (میانشتهپژوه).................................. 297
ارجاعات متن.................................................................................. 319
برای دانلود نسخه اوریجینال کتاب (به زبان انگلیسی )روی لینکهای زیر کلیک کنید
http://mianreshteh1.persianblog.ir/post/1084/
http://s6.picofile.com/file/8239234442/untitled.png
http://s3.picofile.com/file/8205840600/interdisciplinarity_original.pdf.html
